Hinweis

Für dieses multimediale Reportage-Format nutzen wir neben Texten und Fotos auch Audios und Videos. Daher sollten die Lautsprecher des Systems eingeschaltet sein.

Mit dem Mausrad oder den Pfeiltasten auf der Tastatur wird die jeweils nächste Kapitelseite aufgerufen.

Durch Wischen wird die jeweils nächste Kapitelseite aufgerufen.

Los geht's

Moon Duo @ Le Guess Who? 2019

Logo https://thedailyindie.pageflow.io/moon-duo-le-guess-who-2019

Zum Anfang
De van oorsprong Amerikaanse band Moon Duo, bestaand uit (verrassing!) het duo Ripley Johnson en Sanae Yamada timmert nu al ruim een decennium aan de weg. Hun eerste plaat, Mazes, kwam in 2011 uit via Sacred Bones Records. Dat label ken je misschien van David Lynch, Föllakzoid, Jenny Hval of Zola Jesus. Geen slechte start voor een eerste plaat, maar het werd daarna nog veel interessanter. Het koppel verhuisde meermaals kriskras de wereld over, bracht zeven goed ontvangen albums en EP's uit - op Discogs zijn zelfs maar liefst 32 verschillende platen te vinden - en is dit jaar curator tijdens Le Guess Who?. Hoog tijd om eens uit te pluizen wie of wat Moon Duo nu eigenlijk is en welke van de door hen uitverkoren acts je echt niet mag missen in Utrecht dit november. 

Tekst Arlette Hovinga
Illustratie Stephanie Bloemendal
Animatie Kevin Smink
Foto Juri Hiensch
Zum Anfang
Sanae en Ripley leerden elkaar halverwege de jaren nul via-via kennen in San Francisco. Ze hadden een aantal gemeenschappelijke vrienden en Sanae was pas net in de stad komen wonen. De twee raakten aan de praat, werden verliefd en begonnen Moon Duo als side-project, naast Ripley's eigen band Wooden Shjips. In eerste instantie was het een creatief experiment: wat gebeurt er als je twee mensen die erg op elkaar lijken direct, exclusief en puur met elkaar laat samenwerken? “Het was Sanae's eerste band en, zoals je vast niet verbaast, onze eerste inspiratie was Suicide. Maar dan met een gitaar, want ik blijf gitarist”, vertelt Ripley lachend als we hem interviewen. Hij heeft een moment de tijd genomen om met The Daily Indie te praten over Moon Duo, het cureren van een festivalprogramma tijdens Le Guess Who? en zijn eigen lievelingsmuziek. “Sanae en ik delen dezelfde normen en waarden, dat maakt samenwerken eenvoudig. Maar wat het fijnst is, is dat we artistiek enorm op één lijn zitten. We hebben dezelfde smaak, dezelfde meningen en standpunten. Dat klinkt misschien saai, maar voor ons is het enorm relaxed, zowel zakelijk als romantisch.” Er zat wel een kleine kanttekening aan die creatieve en romantische ontwikkeling: “We hebben in het begin afgesproken dat we gewoon overal ‘ja’ op zouden zeggen. Het was tenslotte een experiment. Daar zijn we op een gegeven moment toch maar een keer mee opgehouden”, grinnikt Ripley.

Er zat natuurlijk ook een ander voordeel aan samen touren. Het is namelijk ook gewoon praktisch om maar één hotelkamer nodig te hebben, met je eigen Subaru-rammelbak vol spullen op tour te kunnen gaan en geen gages te hoeven delen met andere bandleden. Dat soort problemen herkent Ripley wel van zijn eigen band Wooden Shjips: agenda's konden niet altijd worden afgestemd, waardoor de band niet op alle aanbiedingen in kon gaan en uiteindelijk naar eigen zeggen veel minder heeft gespeeld en veel minder platen gemaakt heeft. Ondertussen begon Moon Duo als een tweede project, maar groeit het langzamerhand uit tot de grootste motivator voor het stel, juist omdat deze problemen omzeild worden. Maar goed, hoe klinkt dat dan, zulk ultiem teamwork? “Als ik Moon Duo zou moeten beschrijven, dan gebruik ik de woorden psychedelisch, repetitief, drone en dance. Maar dat laatste begrip is volgens anderen een heel andere scene. Dat snap ik wel, maar ik ben het er niet mee eens.”

Foto: Erik Luyten
Zum Anfang
De afgelopen jaren reisde hij samen met partner in crime Sanae de hele wereld over en op moment van schrijven staat een tour van twee maanden door Europa en Noord-Amerika op het punt om los te barsten. Maar ook zonder te touren is het koppel veel onderweg. Ze woonden in Berlijn, San Francisco, Manchester en verbleven langere tijd in Portugal. Op het moment dat ik Ripley aan de telefoon krijg zit hij in Portland, Oregon. “We kunnen overal muziek maken, weet je. Dus dat doen we ook”, vat Ripley hun lange lijst woon- en verblijfplaatsen samen. “En de plekken waar we muziek maken hebben ook invloed op hoe we dat doen. Hoe het klinkt.” Ripley vertelt over het verschil tussen de berghut in Colorado waar het dag en nacht doodstil was en het leven in, bijvoorbeeld, San Francisco. “Die stilte in dat hutje, die afzondering, die zochten we op omdat we dachten dat we dan gewoon dagenlang teringherrie konden maken zonder iemand lastig te vallen. Maar dat is dus niet zo. Zo voelt het niet. Als het ergens zo lang zo stil en vredig is, dan ga je je uiteindelijk verplicht voelen om erin mee te gaan. Herrie maken voelt dan als een soort doodzonde. Dus op een gegeven moment speelde ik alleen nog maar akoestisch gitaar. Ja, toen werd het wel tijd om te gaan.” Naarmate we langer praten over Moon Duo en de muziek die hij zelf het liefst opzet zullen er meer verhalen, landen en avonturen de revue passeren. Dit is een band die altijd in beweging is, dat is duidelijk. We hoeven in ieder geval niet te vragen waar zijn inspiratie vandaan komt. Maar hoe zit het nou met dat festivalprogramma?

Puzzelen en lijstjes maken
Nu, laten we eerlijk zijn; er zijn waarschijnlijk weinig muziekliefhebbers in de wereld die nog nooit hebben nagedacht over hoe hun favoriete festival-lineup eruit zou zien. Moon Duo mocht dat programma verzinnen en in de praktijk brengen. Dat bleek nogal een gepuzzel te zijn. “We wilden bijvoorbeeld graag Grouper boeken, maar Nivhek speelt ook. Dat zijn dus twee verschillende projecten van Liz Harris en die overlap was superonhandig. Helaas voor ons.” Maar iets heel graag willen boeken, waar komt dat eigenlijk door? Want hoe betrokken de Amerikaanse muzikant ook overkomt en hoe enthousiast en gepassioneerd hij vertelt over muziek en de artiesten die op het Moon Duo-programma staan, de bands die Ripley en Sanae uitkozen zijn over het algemeen geen vrienden of bekenden. “Er zijn er een paar waar we weleens mee gewerkt of gespeeld hebben, maar we kennen deze mensen niet echt persoonlijk of zo. Het programma zoals we het gemaakt hebben is echt een wishlist van mensen, acts en ervaringen die we zelf graag wilden zien en meemaken.” Het viel alleen niet mee om een keuze te maken. Het koppel maakt al decennialang muziek en is besmet met heel brede interesses: Ripley houdt bijvoorbeeld van obscure jazz, maar ook van dance en rock. De lijst met suggesties was daarom heel erg lang. “We wilden geen stapel witte mannen met gitaren, we wilden echt diversiteit bieden. Het is zo tof dat je de kans krijgt om iemand te boeken die misschien niet snel door anderen gevraagd zou worden. Iemand die wel bijzonder is, maar niet in de spotlights staat. We willen mensen, of het nou bezoekers zijn of artiesten, of allebei, echt de kans geven hun horizon te verbreden. We willen het randje opzoeken.”

Foto: Erik Luyten
Zum Anfang
Zowel Moon Duo als Wooden Shjips stonden al eerder op Le Guess Who?. Daarnaast kwam het stel al eens eerder als bezoeker naar Utrecht. Cureren en programmeren was echter iets nieuws voor dit ondernemende koppel, dus die uitdaging pakten ze met beide handen aan. “Het is een enorme eer om dit te mogen doen. Le Guess Who? Is een van de beste festivals die ik ken. Zo breed en avontuurlijk, er wordt bij het samenstellen van het programma niet eerst gekeken naar economische belangen of hoeveel likes je hebt op Facebook. Het festival gaat voor een bijzonder programma vol acts die bijvoorbeeld al twintig jaar niet gespeeld hebben, of die nog niet zo bekend zijn, of die muziek maken die je nergens anders zou kunnen vinden. Dat is de kracht ervan ook juist. Het was wel spannend om ons daarmee te meten, maar hopelijk hebben we dat redelijk voor elkaar.”

Gemene delers
Wat de uiteindelijke acts op de line-up van Moon Duo gemeen hebben, is om te beginnen natuurlijk dat ze eveneens bijzonder zijn. Dat klinkt als luie, ongeïnspireerde journalistiek, dus laat mij dit in de rest van dit stuk even toelichten. De acts die Moon Duo heeft uitgekozen zijn uniek, met een hoorbare interesse in geluid en soundscapes in plaats van directe songwriting zoals dat bij popmuziek vaak werkt. Verwacht bij deze muzikanten geen rigide structuur, geen intro-couplet-refrein-brug-outro. Vaak voelt hun muziek daardoor juist vrij, alsof er geen regels zijn. Er is een brede, gedeelde liefde voor improvisatie die je op de een of andere manier door de kieren van het complete programma voelt sijpelen en dat werkt bevrijdend. Zeker als het live uitgevoerd wordt, zit dit programma vol meeslepende verrassingen.

Kijk bijvoorbeeld naar freejazz-giganten Idris Ackamoor & The Pyramids. Zij zetten al sinds het begin van de jaren zeventig de wereld op zijn kop. Na uit elkaar te zijn geweest, kwam de band in 2007 weer samen om met zijn met wereldmuziek doordrenkte geluiden, waar we zeker Sun Ra en Fela Kuti in horen, weer onder het volk te verspreiden. Ripley had al een aantal platen van Idris en zijn Pyramids liggen en vond zowel het oude als nieuwe werk helemaal te gek. De mannelijke helft van Moon Duo is zelf een enorme jazzliefhebber en vond Idris Ackamoor in San Francisco, waar Moon Duo een tijdlang gewoond heeft. “Idris Ackamoor & the Pyramids is een super actieve band, dus eigenlijk was het een vrij gemakkelijke boeking”, lacht Ripley. “Ze touren nog best veel, in tegenstelling tot een hoop andere oudere jazzbands. Voor zover die nog leven”, grapt Ripley erachteraan.

Een ander fascinerend voorbeeld van horizonverbreding en vernieuwingsdrang is Bridget Hayden. Je kent haar misschien als onderdeel van de Britse dronegroep Vibracathedral Orchestra. Verder is over Bridget eigenlijk weinig informatie te vinden, behalve dat ze gruizige muziek maakt waarbij ze experimenteert met geluid en horizontaal bespeelde gitaren. Wat je precies kunt verwachten van dit optreden is dan ook een complete verrassing. “Bridget Hayden is een vriendin van een vriend van ons uit Manchester”, vertelt Ripley. “Ik ben eerlijk gezegd stomverbaasd dat ze toegezegd heeft. Ze is een verborgen pareltje, iemand die niet echt de spotlights opzoekt.”

Foto: Erik Luyten
Zum Anfang
Er staat ons dus iets bijzonders te wachten op Le Guess Who?, zoveel is duidelijk. Maar Moon Duo zou Moon Duo niet zijn als er niet nog iets anders was dat hun curatorschap zo bijzonder maakt. Het valt namelijk op dat er naast de band nog een aantal andere artiestenkoppels op het programma prijken. Was dat een bewuste keuze? “Koppels die ook samen een band vormen zijn speciaal, omdat de muziek en de dynamiek gebaseerd is op de energie tussen twee mensen”, legt Ripley uit. “Zo gaat het bij ons ook. Het is bijzonder, die chemie, die afhankelijkheid van één ander persoon. In een band leun je als dat nodig is op meerdere mensen. Dit is anders, want die ene persoon kan ervoor kiezen om je wel of niet te volgen als je iets uitprobeert. En als je het niet eens wordt moet je zelf besluiten of je meebeweegt of koppig bent,” lacht hij. “Maar voor ons is dat geen probleem. De muziek, het leven dat we leiden, het is een groot, totaal partnerschap.”

Het Japans-Koreaanse duo TENGGER is een van de uitverkoren acts op het Moon Duo-programma. Zij brengen dat totale partnerschap nog een stapje verder en betrekken nog een extra special guest bij hun optredens: hun zoontje, Raai. Voor Japanse acts is het meenemen van je kinderen of gezin op tour heel normaal, Europese toeschouwers zullen er waarschijnlijk even met hun ogen van knipperen. Er ontstaat door deze formatie wel een soort kosmisch Partridge-family gevoel op het podium wat je niet van je af kunt schudden. TENGGER mengt zijn drone-sounds met hun eigen ritmes en presentatie en bouwen daardoor een set die het publiek meeneemt als deel van hun performance. Je bent onderdeel en toeschouwer tegelijk. De astrale, New Age-achtige klanken liggen zeker niet ver van de improv-elektro waar ook Moon Duo zich mee identificeert. Niet zo gek als je naam 'de oneindige uitbreiding van de hemel' betekent in het Mongools. “TENNGER is een beetje het experimentele, kosmische elektro-zusje”, legt Ripley deze keuze uit. “Wij zijn toch een beetje meer van de rock.”

Met TENGGER, Nivhek, Idris Ackamoor en Bridget Hayden legt Moon Duo drie heel verschillende onderdelen van hun programma bloot. Van de astrale New Age van TENGGER naar freejazz, toch een beetje de moeder aller improvisatiemuziek, om te eindigen bij experimentele, bijna industriële drone-muziek. Het doel van Ripley en Sanae om bezoekers hun horizon te verbreden en iets te programmeren dat je echt nergens anders zult tegenkomen, is zonder meer behaald.

Gecureerd programma
Verder zijn op het programma van Moon Duo nog Sonic Boom, Holly Herndon: PROTO, Mueran Humnan, Mary Lattimore, Bbymutha en Sudan Archives te vinden. Ik ben i n ieder stiknieuwsgierig naar wat mij allemaal in Utrecht te wachten staat.
Zum Anfang

Links Le Guess Who?

Zum Anfang
Scrollen, um weiterzulesen Wischen, um weiterzulesen
Wischen, um Text einzublenden